اسفند ۱۹, ۱۳۹۵ farshidb 6دیدگاه

در بخش ششم مجموعه مقالات مربوط به سرمایه داری به بررسی مبحث سرمایه داری جهانی خواهم پرداخت. در بخش اول نگاهی به مفهوم سرمایه داری و تاریخچه پیدایش آن انداختیم و در بخش دوم نیز روندهای رشد سرمایه داری را در طی زمان برشمردیم در بخش سوم به بررسی الگوی نظام سرمایه داری در آمریکا ، در بخش چهارم به بررسی الگوی خاص و ممتاز سرمایه داری ژاپنی و در بخش پنجم به بررسی روند ورود به سرمایه داری در چین پرداختیم.

سرمایه داری جهانی Global Capitalism

عبارت سرمایه داری جهانی هم اینک به اصطلاحی رایج تبدیل شده است و نشانه های بسیاری از وجود یک نظام جهانی سرمایه داری نیز دیده میشود. هر روز حجم عظیمی پول در سراسر جهان جابجا می شود. دیگر شرکت ها محصولات خود را فقط در یک کشور تولید نمی کنند. بازارهای کالا و خدمات و همچنین سرمایه و کار نیز از جهات بسیاری جهانی شده اند.

این ها حقایق سرمایه داری جهانی هستند که هر روز بر زندگی مردم اثر می گذارند، ولی تصورات غلط بسیاری نیز درباره این مفهوم وجود دارد از آنجمله :

  • سرمایه داری جهانی قدیم و جدید

اولین تصور غلط آن است که سرمایه داری جهانی پدیده ای جدید است. اما باید دانست که سرمایه داری تقریبا در همان بدو ظهورش در سرتاسر جهان گسترش یافت. تجار سرمایه دار خیلی زود مسیر دریانوردی را که در قرن پانزدهم و شانزدهم بین اروپا و قاره های دیگر را می پیمودند دنبال کردند.

علاوه بر این شکل گیری یک اقتصاد جهانی سازمان یافته نیز در همان قرن نوزدهم رخ داد، محور این نظام اقتصادی تقسیم جهانی کار بین گروه کوچکی از کشورهای تولید کننده و بقیه کشورهای جهان بود. یعنی کشورهایی که از یک طرف نقش بازار مصرف را برای کالاهای تولیدی داشتند و از طرف دیگر منبع غذا و مواد اولیه ای بودند که کشورهای تولید کننده در اختیار نداشتند.

یک نکته قابل تامل ((گردشگری جهانی)) است، در گفتگو از گسترش جهانی سرمایه داری معمولا از جهانگردی ذکری به میان نمی آید ولی باید دانست که رشد این صنعت یکی از بارزترین نمودهای افزایش ارتباطات اقتصادی بین کشورهاست. بین سالهای ۱۹۵۰ و ۲۰۰۱ تعداد جهانگردان از ۲۵ میلیون نفر در سال به تقریبا ۷۰۰ میلیون نفر در سال رسید. هم اکنون گردشگری در بسیاری از فقیرترین کشورهای جهان به منبع اصلی درآمدهای ارزی بدل شده است.

  • سرمایه داری به مفهوم کلی جهانی است!

نهادها و رویه های سرمایه داری در سراسرجهان گسترش یافته است، ولی لحظه ای تامل نیاز است تا به جواب این سوال فکرکنیم که سرمایه داری جهانی واقعا چقدر جهانی است؟

امروزه شاهد افزایش گردش پول در سطح جهان هستیم، ولی آیا می توان این پدیده را جهانی سازی مالی نامید؟ حجم اعظم پول هنوز بین آمریکای شمالی، اروپا ،چین و ژاپن در گردش است. در سال ۱۹۹۸ بازارهای نوظهور فقط ۷ درصد سرمایه جهان را در اختیار داشتند، در حالی که ۸۵ درصد جمعیت جهان را در اختیار داشتند!

همین استدلال در مورد گردشگری جهانی نیز صدق می کند. شمار زیادی از گردشگران بین کشورهای توسعه یافته اروپا، آمریکای سمالی و ژاپن و چین در رفت و آمد هستند.

از منظری جالب توجه، چنانکه گزارش های توسعه منابع انسانی سازمان ملل به وضوح نشان داده است که شکاف بین ثروتمندترین و فقیرترین کشورهای جهان بسیار عمیق تر شده است. در سال ۱۸۲۰ پنج کشور اول ثروتمند جهان سه برابر ثروتمند تر از پنج کشور اول فقیر جهان بودند. اما این اختلاف در سال ۱۹۵۰ به ۳۵ برابر، در سال ۱۹۷۰ به ۴۴ برابر و در سال ۱۹۹۲ به ۷۲ برابر رسید.

  • سرمایه داری فراتر از مرزهای ملی!

تصور غلط دیگر این است که سرمایه داری هم اینک پا را از مرزهای ملی فراتر نهاده و در ابعاد جهانی سازمان یافته است، ولی می دانیم که هنوز هم تفاوت کشورها با یکدیگر همچون گذشته مهم است و دولت های ملی همچنان نقش مهمی در فعالیت های شرکت های فرا ملی دارند.

  • سرمایه داری جهانی، یکپارچگی جهانی!

تصور غلط دیگر این است که سرمایه داری جهانی موجب یکپارچه شدن جهان می شود، ولی همان طور که قبلا به آن اشاره شد هر چقدر سرمایه داری جهانی تر شده ، جهان به سبب نابرابری ثروت متفرق تر شده است.

نوشته : فرشید بهارلو

منبع: سرمایه داری – نوشته جیمز فالچر

در ادامه :

6 دیدگاه در “سرمایه داری جهانی

  1. سلام.ممنون .خیلی خوب بود.از دست اندرکاران وبسایت به این خوبی سپاسگزارم
    ما در زمینه درب های ضد سرقت و ضد حریق فعالیت
    می کنیم.خوشحال میشوم از وبسایت ما دیدن کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *